ฉัน Akamine เป็น Director ของ Monosus Thailand ค่ะ ใช้ชีวิตในไทยมาครบ 2 ปีแล้ว เลยลองทบทวนดูว่ามีเรื่องไหนบ้างที่มุมมองของฉันเปลี่ยนไปเมื่อเทียบกับก่อนมาที่นี่ และเรื่องไหนที่ยังเหมือนเดิมค่ะ
อีกไม่นานก็จะใช้ชีวิตในไทยครบ 2 ปีแล้วค่ะ ด้วยความใจกว้างของพนักงานชาวไทยที่คอยช่วยเหลือ ทำให้ฉันได้ทำงานในสภาพแวดล้อมที่สบายใจอย่างที่ไม่เคยรู้สึกมาก่อนตอนอยู่ญี่ปุ่น ในบทความนี้ ฉันจะมาเล่าถึงเหตุผลที่ทำให้ออฟฟิศในไทยแห่งนี้อยู่แล้วสบายใจ รวมถึงสิ่งที่ฉันคิดอยู่เสมอระหว่างทำงานในแต่ละวัน ไม่ว่าจะอยู่ที่ญี่ปุ่นหรือไทย เพื่อถ่ายทอด “ความรู้สึกที่แท้จริงในตอนนี้” ให้ทุกคนได้อ่านค่ะ
ภาพจำ (Stereotype) ที่มีต่อคนไทย แท้จริงแล้วอาจไม่ใช่อย่างที่คิด?
ตอนที่ฉันทำงานอยู่ที่ญี่ปุ่น ไม่มีวันไหนเลยที่ไม่เห็นคนโกรธหรือถูกดุต่อหน้าคนอื่น อย่างที่ทุกคนทราบกันดีว่าอารมณ์โกรธสามารถติดต่อไปสู่คนอื่นได้ และถ้าเราเป็นคนที่อยู่ในเหตุการณ์นั้นเองก็ยิ่งรับมือได้ยาก แต่ที่ออฟฟิศในไทย ฉันแทบไม่เคยเห็นใครกำลังโกรธหรือถูกดุเลยค่ะ ช่วงนี้ฉันเริ่มคิดว่า นั่นไม่ได้เป็นเพราะไม่มีความผิดพลาดในการทำงาน แต่อาจเป็นเพราะวิธีจัดการอารมณ์โกรธ (Anger Management) และวิธีแก้ปัญหาแตกต่างจากญี่ปุ่นหรือเปล่า ฉันรู้สึกว่าภาพจำที่มักได้ยินกันว่าคนไทยชอบหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบนั้น แท้จริงแล้วอาจเป็นความเข้าใจผิดค่ะ
ที่ญี่ปุ่น เมื่อเกิดความผิดพลาดขึ้น ค่อนข้างมีแนวโน้มที่จะตามหาตัวคนที่เป็นต้นเหตุ แต่ที่ไทย ฉันรู้สึกว่าเรื่อง “ใครเป็นต้นเหตุ” ไม่ใช่ประเด็นสำคัญ แต่จะเน้นให้ทุกคนมาพูดคุยกันว่าทำไมจึงเกิดเรื่องแบบนั้นขึ้น และรับรู้ปัญหาร่วมกันมากกว่าค่ะ อีกทั้งเมื่อเกิดปัญหาขึ้น ก็จะมองว่าเป็นปัญหาของทุกคน แล้วในวงพูดคุย แต่ละคนก็จะเล่าว่า “ของผมเป็นแบบนี้” “ของฉันเป็นแบบนี้” โดยมองว่าเป็นเรื่องของตัวเอง และพูดคุยกันไปอย่างเป็นธรรมชาติค่ะ พอเป็นแบบนั้น ถึงเจ้าตัวอาจรู้อยู่แล้วว่าตัวเองมีส่วนรับผิดชอบ แต่ก็น่าจะรู้สึกเบาใจขึ้นว่า ไม่ใช่แค่ตัวเองคนเดียว คนอื่นๆ ก็มีปัญหาคล้ายๆ กันเหมือนกันนะ
เมื่อเกิดปัญหาขึ้น แน่นอนว่าต้องหาสาเหตุและแนวทางแก้ไข แต่ภาพที่ฉันเห็นคือ ไม่ได้ผูกปัญหาไว้กับตัวบุคคล (และไม่ปล่อยให้ปัญหาไปผูกอยู่กับใครคนใดคนหนึ่ง) ค่ะ พอเป็นอย่างนั้น ก็จะไม่ลุกลามไปถึงการกล่าวโทษใครโดยปริยาย
อีกอย่างหนึ่ง ฉันคิดว่าการตั้งต้นจากความเข้าใจที่ว่า คนที่มาจากคนละประเทศ ใช้คนละภาษา และมีค่านิยมต่างกัน ย่อมไม่อาจเข้าใจกันได้ทั้งหมดตั้งแต่แรก คือสิ่งที่นำไปสู่ความพยายามทำความเข้าใจอีกฝ่ายค่ะ เพราะไม่มีสมมติฐานและความคาดหวังแบบที่เป็นลักษณะเฉพาะของคนญี่ปุ่นว่าต้อง “อ่านบรรยากาศให้ออก” หรือ “เข้าใจความรู้สึกของอีกฝ่ายโดยที่เขาไม่ต้องพูดออกมา” จึงต้องพยายามเข้าหากันเพื่อทำความเข้าใจอีกฝ่าย สังคมญี่ปุ่นที่มีทั้ง “หน้าฉากและหลังฉาก” อาจมีโครงสร้างที่ทำให้เกิดความย้อนแย้งและความเข้าใจผิดได้ง่ายนะคะ ส่วนตัวแล้ว ฉันคิดว่าความพยายามเข้าหากันแบบนี้ของคนไทยนี่แหละค่ะ ที่ทำให้ฉันรู้สึกสบายใจที่ได้อยู่ที่นี่
การได้อยู่เคียงข้างคนที่หลงใหลในสิ่งที่ทำ
ฉันได้ก้าวเข้าสู่โลกที่เรียกว่า Web เป็นครั้งแรกหลังจากเข้ามาทำงานที่ Monosus
บริษัทที่ฉันเคยทำงานมาก็อยู่คนละอุตสาหกรรมกันทั้งหมดค่ะ (ธุรกิจบริการอาหาร, การผลิต, IT ← ตอนนี้อยู่ตรงนี้)
พอลองคิดย้อนกลับไป ฉันเคยเชื่อมาตลอดว่า “การทำงาน” ต้องเริ่มจากแพสชันที่ว่า อยากเป็น XX อยากลองทำ XX หรืออยากเป็นผู้เชี่ยวชาญด้าน XX ก่อน แล้วก็ต้องเป็น XX นั้นให้ได้
ไม่อย่างนั้นก็จะไม่ได้รับการยอมรับว่าเป็นคนทำงานที่เต็มตัว
แต่ไม่ว่าเวลาจะผ่านไปนานแค่ไหน ฉันก็ยังหา XX นั้นไม่เจอ ทุกครั้งที่ก้าวเข้าสู่อุตสาหกรรมใหม่ บางทีฉันอาจแอบฝากความหวังเล็กๆ ไว้กับโลกใบใหม่ว่า “คราวนี้อาจจะหา XX เจอก็ได้”
แต่สิ่งหนึ่งที่ไม่เคยเปลี่ยนไปเลยไม่ว่าฉันจะทำงานที่ไหน ก็คือคำถามที่ว่า “จะทำอย่างไรถึงจะเป็นประโยชน์ต่อคนที่กำลังหลงใหลทุ่มเทให้กับบางสิ่งได้” พอเขียนออกมาเป็นตัวหนังสืออาจจะเข้าใจยากสักหน่อย แต่ฉันคิดว่าสิ่งนี้แหละคือสิ่งที่ทำให้ฉันรู้สึกว่าการทำงานมีคุณค่าค่ะ
ยกตัวอย่างเช่น หนึ่งในรายการทีวีที่ฉันชอบมากที่สุดคือ “Ametalk!” (アメトーーク)
ในรายการจะมีช่วงที่เหล่านักแสดงตลกซึ่งชอบเรื่อง XX มากจนห้ามใจไม่ไหว มาผลัดกันเล่าอย่างเต็มที่ว่าทำไมถึงชอบ หรือสิ่งนั้นสุดยอดตรงไหนบ้างใช่ไหมคะ ฉันชอบมากเวลาที่ได้เห็นคนที่ชอบอะไรสักอย่างมากๆ เล่าถึงสิ่งนั้นอย่างมีความสุข
อีกอย่างหนึ่งคือ ฉันชอบดูรายการกีฬาและโอลิมปิกค่ะ ฉันสามารถดูคนที่ทุ่มเทกับกีฬาอย่างจริงจังและกำลังพยายามอย่างเต็มที่ได้ไม่รู้เบื่อเลย
สรุปแล้ว สิ่งที่ฉันอยากจะบอกก็คือ การได้อยู่ข้างๆ คนที่มีความตั้งใจว่าอยากทำ XX และได้เป็นประโยชน์ต่อพวกเขา คือความสุขที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของฉันค่ะ
คิดว่าหลายคนน่าจะรู้จักกันแล้ว แต่มีบทความหนึ่งที่ถ่ายทอดความรู้สึกนี้ออกมาเป็นตัวหนังสือได้อย่างชัดเจน นั่นคือ “กลุ่มคนที่มีความฝัน” กับ “กลุ่มคนที่ทำให้ฝันเป็นจริง”
“กลุ่มคนที่มีความฝัน” … คนที่มีความสามารถในการหลงใหลทุ่มเทให้กับบางสิ่ง และมีสิ่งที่อยากทำ
・คีย์เวิร์ด “อารมณ์” “แรงกระตุ้น” “การลงมือทำ”
“กลุ่มคนที่ทำให้ฝันเป็นจริง” … คนที่ไม่ได้มีสิ่งที่อยากทำเป็นของตัวเอง แต่สามารถชี้ให้เห็นวิธีการและลำดับความสำคัญแก่คนที่มีเพียงความรู้สึกอยากทำ แต่ไม่รู้ว่าจะต้องทำอย่างไร
・คีย์เวิร์ด “โครงสร้าง” “การสังเกต” “ความเข้าใจ”
ฉันคือ “กลุ่มคนที่ทำให้ฝันเป็นจริง” ตามที่กล่าวถึงนี้เลยค่ะ
มีคนส่วนน้อยที่มีทั้งคุณลักษณะของ “กลุ่มคนที่มีความฝัน” และ “กลุ่มคนที่ทำให้ฝันเป็นจริง” อยู่ในตัว แต่ถ้าแบ่งตามความชอบหรือไม่ชอบแล้ว ฉันคิดว่าน่าจะจัดอยู่ในกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งได้ค่ะ
ในบทความพูดถึงการให้ “คนที่มีสิ่งที่อยากทำ” กับ “คนที่ไม่มีสิ่งที่อยากทำ” มาทำงานร่วมกัน ซึ่งฉันคิดว่าสมดุลนี้สำคัญมากจริงๆ ค่ะ โดยเฉพาะในที่ทำงานที่มักจะมีสัดส่วนของ “กลุ่มคนที่มีความฝัน” มากเป็นธรรมดา (ฉันคิดว่าที่ทำงานที่มี Engineer ก็เป็นหนึ่งในนั้น) ฉันรู้สึกว่าจำเป็นต้องมี “กลุ่มคนที่ทำให้ฝันเป็นจริง” อยู่จำนวนหนึ่งค่ะ
นอกจากนี้ บางอาชีพอาจต้องให้คนคนเดียวรับบททั้ง “กลุ่มคนที่มีความฝัน” และ “กลุ่มคนที่ทำให้ฝันเป็นจริง” ไปพร้อมกัน แต่ถ้าเข้าใจว่าตัวเองเป็นคนแบบไหน ก็จะรู้ว่าตัวเองต้องการคนแบบไหนหรือการสนับสนุนแบบใด และน่าจะทำงานได้สบายขึ้นนะคะ
ถ้ารู้ว่าตัวเองเป็นแบบไหน ต้องรู้สึกสบายใจขึ้นแน่นอนค่ะ แล้วคุณล่ะ เป็นแบบไหน?

นิสัยที่ไม่เคยเปลี่ยน คือ การวิเคราะห์
ไม่รู้ทำไม ไม่ว่าจะทำงานที่ไหน ฉันมักจะได้รับหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์อยู่บ่อยๆ ค่ะ
แม้ตอนแรกจะเข้าทำงานในตำแหน่งอื่น แต่รู้ตัวอีกทีก็ได้มาทำงานที่ต้องวิเคราะห์คนหรือสิ่งต่างๆ เพื่อประเมินความเหมาะสม เช่น การพยากรณ์ความต้องการ (Demand Forecast) หรือการเป็นผู้สัมภาษณ์งาน แต่สำหรับฉัน สิ่งนี้อาจไม่ใช่งาน หากเป็นนิสัยที่ชอบวิเคราะห์เรื่องต่างๆ ในชีวิตประจำวันอย่างเป็นธรรมชาติมากกว่า แน่นอนว่าการวิเคราะห์ที่เกี่ยวข้องกับตัวเลขนั้นทำได้ยากหากไม่มีประสบการณ์ทำงานจริง แต่ฉันรู้สึกว่านิสัยชอบวิเคราะห์ผู้คนนั้นมีมาตั้งนานแล้ว
ในการจัดการ Task ฉันจะจัดหมวดหมู่จากข้อมูลจำนวนมาก แล้วคิดหาแนวทางแก้ไขสำหรับแต่ละหมวดหมู่ เหมือนทำ Brainstorming คนเดียววันละหลายครั้ง จากนั้นก็ลงมือทำตามลำดับความสำคัญค่ะ
ส่วนการดูความเหมาะสมของคน ก็ขึ้นอยู่กับว่าเราได้คลุกคลีกับเขามากน้อยแค่ไหนด้วยค่ะ ฉันจะสังเกตปฏิกิริยา คำพูด และการกระทำของเขา แล้วค่อยๆ เก็บสะสมไว้ในใจ ทั้งขั้นตอนที่เหมาะกับเขา จังหวะที่ควรพูด ขอบเขตที่เขายอมรับได้และยอมรับไม่ได้ รวมถึงสิ่งที่เขาถนัดและไม่ถนัด เพื่อสร้าง “ภาษากลาง” ที่เข้าใจตรงกันกับเขาค่ะ ซึ่งไม่ใช่แค่กับพนักงานที่ทำงานด้วยกันเท่านั้น แต่กับลูกค้าก็เช่นกัน ดังนั้น สำหรับลูกค้าที่กลับมาใช้บริการซ้ำ เพราะมีภาษากลางอยู่แล้ว จึงเข้าใจได้เร็วว่าเขาต้องการจะสื่ออะไร ในทางกลับกัน กับคนที่ได้ติดต่อกันเพียงช่วงสั้นๆ จะเข้าใจเขาได้ทันทีค่อนข้างยาก เลยต้องค่อยๆ หยั่งเชิงไปว่า แบบนี้หรือเปล่านะ? และบางครั้งก็พลาดได้ค่ะ
อย่างที่เล่าไว้ในบทความก่อนหน้านี้ ฉันไม่เคยหยุดสนใจค้นคว้าเรื่องภาษาเลยค่ะ แม้จะเป็นคนญี่ปุ่นเหมือนกัน แต่ภาษากลางก็แตกต่างกันไปในแต่ละคน ซึ่งน่าสนใจมาก แต่ฉันมักจะเผลอวิเคราะห์ไปถึงท่าทางเล็กๆ น้อยๆ หรือระยะห่างในการวางตัว และยังไวต่อความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนมากเกินไปด้วย ในเวลาแบบนั้น ฉันจึงตั้งใจมองโลกในแง่ดีเข้าไว้ เพื่อไม่ให้ตัวเองคิดมากเกินไปค่ะ อีกอย่าง ฉันเก่งเกม Werewolf ที่ต้องอาศัยทักษะการสังเกตมากๆ เลยค่ะ (หัวเราะ)
สุดท้ายแล้ว วันแห่งการวิเคราะห์ก็ยังคงดำเนินต่อไป
และตอนนี้ ด้วยเหตุบังเอิญบางอย่าง ฉันก็กลับมาทำงานที่เกี่ยวข้องกับความเหมาะสมของคนและโปรเจกต์อีกครั้ง โปรเจกต์แบบไหนเหมาะกับใคร ทีมไหนที่เข้ากันได้ดี ปัญหานี้เกิดจากอะไร จัดอยู่ในประเภทไหน และควรแก้ไขอย่างไร การหาวิธีแก้ไขต้องอาศัยความรู้ด้าน Web ด้วย ฉันจึงได้รับคำแนะนำและการสนับสนุนจากเหล่า “กลุ่มคนที่มีความฝัน” อยู่เสมอค่ะ
และโจทย์ต่อไปก็คือ จะทำอย่างไรจึงจะสร้างความสัมพันธ์ที่สามารถพูดคุยกันในเชิงบวกและสร้างสรรค์ได้ เรื่องนี้มีอีกฝ่ายเกี่ยวข้องด้วย จึงเป็นคำถามว่าตัวฉันเองควรเปลี่ยนแปลงอย่างไรค่ะ
เริ่มจากการรวบรวมข้อมูลเพื่อทำความเข้าใจอีกฝ่ายและเบื้องหลังของเรื่องที่กำลังเป็นปัญหา จากนั้นก็วิเคราะห์แบบที่ทำเป็นประจำ แล้วจึงคิดว่าฉันจะลงมือทำอะไร จะพูดหรือแสดงออกอย่างไร ซึ่งบางทีอาจต้องเริ่มจากการย้อนมองเส้นทางที่ฉันเดินผ่านมาว่ามีอะไรพอจะเป็นเบาะแสได้บ้าง แล้วค่อยสำรวจแนวทางและวิธีการใหม่ๆ ที่ยังไม่เคยรู้จักก็ได้นะคะ
ดูเหมือนว่าวันแห่งการวิเคราะห์จะยังคงดำเนินต่อไปอีกนานเลยค่ะ



